Een zorgwoning in de tuin is een losse woonunit op je eigen erf, met een eigen voordeur, keuken en badkamer, waarin een ouder, kind of partner zelfstandig woont terwijl jij op loopafstand blijft. Of dat op jouw perceel mag hangt sinds de Omgevingswet vooral af van je gemeente, en op 1 januari 2027 verandert daar opnieuw iets aan. Hieronder staat wat er nu geldt, wat een unit kost en hoe de plaatsing verloopt.
Kort samengevat
- Plaatsing hoort in het achtererfgebied, dat begint 1 meter achter de voorkant van je huis.
- Hoe groot je vergunningvrij mag bouwen hangt af van de omvang van je erf. Op een gemiddeld perceel komt dat neer op 50 tot 90 m².
- Buiten de bebouwde kom geldt een aparte regel: de unit moet verplaatsbaar zijn en mag maximaal 100 m² zijn.
- Reken op € 40.999 tot € 48.650 excl. btw voor een kant-en-klare unit van 32 tot 42 m², plus fundering, transport en aansluitingen.
- Vanaf 1 januari 2027 vervalt de mantelzorgverklaring en komt er ook een regeling voor eerstegraads familie zonder zorgrelatie.
Wat is een zorgwoning in de tuin?
Een zorgwoning in de tuin is een zelfstandige woning op het erf van een bestaande woning, bedoeld voor iemand die zorg krijgt of geeft. De bewoner heeft een eigen ingang, eigen sanitair en een eigen keuken. Daardoor woont hij of zij op eigen benen, terwijl de familie in het hoofdhuis binnen een paar stappen bereikbaar is.
In de praktijk gaat het bijna altijd om een prefab unit die in de fabriek wordt afgebouwd en compleet op een dieplader naar je tuin komt. De unit wordt met een kraan op de fundering gezet en daarna aangesloten op water, riool en elektra. Verbouwen aan het hoofdhuis is niet nodig, en de unit kan later weer weg.
Zorgwoning, mantelzorgwoning of kangoeroewoning
Deze drie termen worden door elkaar gebruikt, maar ze zijn niet hetzelfde. Het verschil zit in de reden voor de extra woning, en juist die reden bepaalt of je een vergunning nodig hebt.
- Zorgwoning. Verzamelnaam voor een aparte woonruimte voor iemand met een zorgvraag. Geen wettelijke term.
- Mantelzorgwoning. De juridische variant. Er is een aantoonbare zorgrelatie tussen de bewoner van de unit en iemand in het hoofdhuis. Dit is de vorm waarvoor de soepele regels gelden.
- Kangoeroewoning. Twee woningen die bouwkundig aan elkaar vastzitten, meestal zonder zorgvraag. Daarvoor heb je in de regel wel een omgevingsvergunning nodig.
Wil je die vergelijking uitgebreider zien, dan leggen we het uit in kangoeroewoning of mantelzorgwoning: wat is het verschil. Zoek je de commerciële kant met specificaties en levertijd, kijk dan op de pagina over de prefab mantelzorgwoning.
Mag je een zorgwoning in de tuin plaatsen?
Vaak wel, maar sinds de Omgevingswet ligt het antwoord bij je gemeente. De oude landelijke regeling uit het Besluit omgevingsrecht is via de bruidsschat in het tijdelijke deel van elk omgevingsplan terechtgekomen. Gemeenten mogen die regels aanpassen, en dat gebeurt ook. De ene gemeente houdt de oude tekst aan, de andere heeft eigen voorwaarden opgenomen. Begin daarom altijd bij het omgevingsplan van je eigen gemeente.
Waar het meeste gemeenten op neerkomt: het gebruik van een bijgebouw voor mantelzorg is vergunningvrij (artikel 22.36 van de bruidsschat), en het bouwen zelf is vergunningvrij zolang je binnen de maten voor bijbehorende bouwwerken blijft (artikel 22.27). Vergunningvrij betekent trouwens niet regelvrij. De technische eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving gelden gewoon, over constructie, brandveiligheid, ventilatie en isolatie. Ze worden alleen niet vooraf getoetst.
Waar op het erf: het achtererfgebied
De unit hoort in het achtererfgebied. Dat gebied begint bij een lijn die 1 meter achter de voorkant van je hoofdgebouw loopt, evenwijdig aan de openbare weg. Alles vóór die lijn valt af. Sta je op een hoekperceel, dan telt de zijkant langs de straat vaak ook niet mee, dus laat dat nakijken voordat je een plek uitzoekt.
Hoe groot mag een zorgwoning in de tuin zijn?
De maximale oppervlakte hangt af van je bebouwingsgebied. Dat is het achtererfgebied plus de grond onder aanbouwen aan je huis, zonder de grond onder het oorspronkelijke huis. Hoe groter dat gebied, hoe meer je vergunningvrij mag bijbouwen, volgens een staffel.
| Bebouwingsgebied | Maximaal vergunningvrij bebouwen | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Tot 100 m² | 50% van het bebouwingsgebied | 80 m² erf geeft 40 m² |
| 100 tot 300 m² | 50 m², plus 20% van het deel boven 100 m² | 250 m² erf geeft 80 m² |
| Meer dan 300 m² | 90 m², plus 10% van het deel boven 300 m², tot maximaal 150 m² | 500 m² erf geeft 110 m² |
Let op dat schuren, garages en overkappingen die er al staan van dit budget af gaan. Staat er een garage van 30 m² en mag je in totaal 80 m² bebouwen, dan blijft er 50 m² over voor de zorgwoning. Voor de hoogte geldt: binnen 4 meter van het hoofdgebouw mag je tot 5 meter. Sta je verder weg, dan mag de nok tot 5 meter en de dakvoet tot 3 meter, met een dakhelling van maximaal 55 graden. Een unit met plat dak van ongeveer 3 meter hoog past daar altijd binnen.
Buiten de bebouwde kom gelden andere maten
Woon je in het buitengebied, dan is er een aparte regeling (artikel 22.37). Die staat een groter oppervlak toe, tot 100 m², op één voorwaarde: het bouwwerk moet in zijn geheel of in delen verplaatsbaar zijn. Een prefab unit op een stalen frame voldoet daaraan, een gemetselde aanbouw niet. Dat is precies waarom in het buitengebied bijna altijd voor een verplaatsbare unit wordt gekozen.
Wat verandert er op 1 januari 2027?
De Wet versterking regie volkshuisvesting is op 1 juli 2026 in werking getreden. De uitwerking staat in het Besluit versterking regie volkshuisvesting, dat naar verwachting op 1 januari 2027 ingaat en de regels weer landelijk gelijktrekt. Drie dingen veranderen er merkbaar.
- De mantelzorgverklaring vervalt. Je hoeft de zorgsituatie niet langer met een officiële verklaring aan te tonen, gemeenten bepalen zelf hoe ze de relatie vaststellen.
- Er komt een familiewoning. Ook zonder zorgvraag mag je dan een eerstegraads familielid huisvesten, denk aan ouders, kinderen, adoptie- en pleegkinderen.
- De eis van maximaal twee bewoners in één huishouden verdwijnt.
Gemeenten hebben tot 1 juli 2027 de tijd om dit in hun beleid te verwerken. Wil je in de tussentijd plaatsen, dan zit je nog in het regime van het huidige omgevingsplan. Neem in dat geval contact op met de afdeling Vergunningen van je gemeente, of doe eerst de vergunningcheck via het Omgevingsloket.
Wat kost een zorgwoning in de tuin?
Een kant-en-klare zorgwoning in de tuin kost tussen € 40.999 en € 48.650 excl. btw, afhankelijk van de maat, het aantal slaapkamers en de gevelafwerking. In dat bedrag zitten de keuken, de badkamer, de vloer, de isolatie en de installaties. De unit komt compleet aan, er hoeft op locatie niets meer afgebouwd te worden.
| Uitvoering | Afmeting | Slaapkamers | Prijs excl. btw |
|---|---|---|---|
| Compact | 11 × 3,2 m (35 m²) | 1 | € 40.999 |
| Ruim, twee slaapkamers | 13 × 3,2 m (42 m²) | 2 | € 44.450 tot € 47.950 |
| Geschakeld, vierkante plattegrond | 6 × 6,4 m (38 m²) | 1 | € 47.450 |
| Houten gevelafwerking | 10 × 3,2 m (32 m²) | 1 | € 48.650 |
Prijzen per augustus 2026, excl. btw en transport. De actuele voorraad en uitvoeringen vind je op de pagina over onze mantelzorgwoningen.
Waar je verder rekening mee houdt
De unitprijs is niet het eindbedrag. Dit komt er nog bij, en dit verschilt het meest per perceel:
- De fundering, vanaf € 1.500 voor betonnen poeren. Op slappe grond loopt dat op.
- Het transport, afhankelijk van de afstand tot de fabriek en de bereikbaarheid van je straat.
- Het kraanwerk. De kraan tilt de unit tot ongeveer 50 meter van de openbare weg de tuin in. Is de afstand groter of staan er hoge bomen in de weg, dan is een zwaardere kraan nodig.
- De aansluitingen op water, riool en elektra, vanaf het hoofdhuis of vanaf de straat, plus eventueel een aparte meterkast.
- Btw, 21% over de unit en over het meeste bijkomende werk.
Een rekenvoorbeeld. Kies je het model van 42 m² met twee slaapkamers voor € 44.450, dan kom je met btw uit op € 53.784. Tel daar vanaf € 1.500 aan fundering bij op, en je zit rond de € 55.300 voordat transport, kraan en aansluitingen zijn ingevuld. Vraag die twee posten altijd apart op, want ze zijn perceelgebonden en laten zich niet uit een tabel aflezen.
Huren of kopen
Een zorgwoning huren is aantrekkelijk als de zorgperiode kort is, bijvoorbeeld bij herstel na een operatie. Je betaalt dan een maandbedrag zonder investering vooraf. Duurt de situatie langer dan drie tot vier jaar, dan is kopen meestal voordeliger, zeker omdat je de unit daarna kunt doorverkopen of verplaatsen. Een gebruikte unit ligt in de regel enkele duizenden euro’s onder de nieuwprijs en is meteen leverbaar.
Afmetingen en indeling
De gangbare maten liggen tussen 32 en 42 m². Dat klinkt klein, maar de indeling is anders dan in een gewoon huis: geen gang, geen trap, geen verloren hoeken. Een unit van 13 bij 3,2 meter heeft een woonkamer met open keuken, een badkamer met toilet en twee slaapkamers, waarbij de tweede kamer vaak dienst doet als logeerkamer voor familie of als plek voor thuiszorgspullen.
Wat in een zorgsituatie het meeste uitmaakt:
- Een drempelloze entree en een badkamer met beugels en een douchezitje.
- Deuren die breed genoeg zijn voor een rollator of rolstoel.
- Alles gelijkvloers, zodat een trap nooit een probleem wordt.
- Airco die zowel verwarmt als koelt, wat bij ouderen in de zomer meer uitmaakt dan mensen denken.
De binnenhoogte ligt rond 230 tot 240 cm. Meer over de opbouw en de technische kant staat op de pagina’s over prefab units en modulaire woonunits.
Zorgwoning vergeleken met de alternatieven
Een unit in de tuin is niet de enige route. Verbouwen kan ook, en verhuizen naar een zorginstelling blijft een optie. De verschillen op een rij:
| Prefab zorgwoning in de tuin | Aanbouw of verbouwing | Zorginstelling | |
|---|---|---|---|
| Kosten | Vanaf € 40.999 excl. btw en transport | Meestal € 60.000 tot € 100.000 | Maandelijkse eigen bijdrage |
| Doorlooptijd | Ongeveer 10 weken, plaatsing in één dag | Maanden voorbereiding en bouwtijd | Afhankelijk van de wachtlijst |
| Vergunning | Vaak vergunningvrij binnen de maten | Meestal vergunningplichtig | Niet van toepassing |
| Omkeerbaar | Verplaatsbaar en verkoopbaar | Blijft staan | Geen bezit |
| Privacy | Eigen voordeur, eigen huishouden | Vaak een gedeelde entree | Eigen kamer, gedeelde ruimtes |
| Zorg dichtbij | Familie op loopafstand | Onder één dak | Personeel en bezoekuren |
Zo verloopt de plaatsing
De volgorde is bijna altijd hetzelfde, en de meeste vertraging zit aan het begin.
- Kijk bij je gemeente wat er op jouw perceel mag en of er beperkingen gelden, bijvoorbeeld bij een monument of een beschermd dorpsgezicht.
- Meet je bebouwingsgebied op, trek de bestaande schuur of garage van je maximum af en kijk welke maat er dan nog past.
- Kies model en indeling: een of twee slaapkamers, badkamer aan het einde of in het midden, en de gevelafwerking.
- Laat de fundering aanleggen en bereid de aansluitingen op water, riool en elektra voor.
- De unit komt op transport en gaat met een kraan de tuin in. Dat is meestal een kwestie van uren.
- Zodra de nutsvoorzieningen zijn gekoppeld, kan de bewoner erin.
Hoe dat er in het echt uitziet, zie je bij onze geplaatste projecten, waaronder een mantelzorgwoning van 11 bij 3,2 meter in Lelystad.
Veelgestelde vragen over een zorgwoning in de tuin
Wat kost een zorgwoning in de tuin?
Een zorgwoning in de tuin kost tussen € 40.999 en € 48.650 excl. btw voor een kant-en-klare unit van 32 tot 42 m², inclusief keuken, badkamer, vloer en installaties. Daar komen de fundering vanaf € 1.500, het transport, het kraanwerk en de aansluitingen op water, riool en elektra bij. Voor een compleet beeld vraag je een offerte aan waarin die perceelgebonden posten zijn ingevuld.
Hoe groot mag een zorgwoning in de tuin zijn?
Hoe groot een zorgwoning in de tuin mag zijn, hangt af van je bebouwingsgebied. Bij een erf tot 100 m² mag je de helft bebouwen, tussen 100 en 300 m² geldt 50 m² plus 20% van het meerdere, en daarboven 90 m² plus 10% tot maximaal 150 m². Bestaande schuren en garages tellen mee. Buiten de bebouwde kom mag een verplaatsbare unit tot 100 m² zijn.
Heb je een vergunning nodig voor een zorgwoning in de tuin?
Voor een zorgwoning in de tuin heb je vaak geen omgevingsvergunning nodig, mits er een zorgrelatie is en je binnen de maten voor bijbehorende bouwwerken in het achtererfgebied blijft. Je gemeente bepaalt dit via het omgevingsplan, dus de voorwaarden verschillen per plaats. De technische eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving gelden altijd, ook zonder vergunning.
Hoe lang mag je in een zorgwoning wonen?
In een zorgwoning mag je wonen zolang de zorgsituatie duurt. Daar staat geen vaste termijn op. Stopt de mantelzorg, bijvoorbeeld door verhuizing of overlijden, dan vervalt de grondslag voor het vergunningvrije gebruik en moet de woonfunctie verdwijnen. In de praktijk krijg je van de gemeente meestal een redelijke termijn om dat te regelen.
Wat is het verschil tussen een zorgwoning en een mantelzorgwoning?
Het verschil tussen een zorgwoning en een mantelzorgwoning zit in de juridische status. Zorgwoning is een verzamelnaam voor een aparte woonruimte voor iemand met een zorgvraag. Mantelzorgwoning is de term uit de regelgeving, waarbij een aantoonbare zorgrelatie bestaat tussen de bewoner en iemand in het hoofdhuis. Alleen die tweede vorm valt onder de soepele regels voor het achtererfgebied.
Wat gebeurt er met de zorgwoning als de zorg stopt?
Als de zorg stopt, moet de zorgwoning het zelfstandige woongebruik beëindigen. Omdat een prefab unit op een stalen frame staat, kun je hem laten weghalen, verplaatsen naar een ander adres of doorverkopen. Blijft de unit staan, dan kan hij vaak dienstdoen als tuinkantoor, logeerverblijf of berging. Wil je er permanent iemand laten wonen, dan gelden de normale regels voor het toevoegen van een woning.
Kun je een zorgwoning in de tuin huren in plaats van kopen?
Een zorgwoning in de tuin huren kan, en dat is vooral logisch bij een korte zorgperiode zoals herstel na een operatie. Je betaalt dan maandelijks en hoeft niets te investeren. Duurt de situatie langer dan drie tot vier jaar, dan valt kopen meestal gunstiger uit, ook omdat je de unit daarna kunt verplaatsen of verkopen.
